આ ભૂખંપનો વાદળ એ કચ્છ જણાય તો અસરઘટનાઓમાંથી બિનઝડ હશે . પણ, આજે 25 વર્ષ તો કચ સામેલી છે અને ખુબ ઘટિયાં હશે, આવા દિવસો પછી ક્યારે ફરી ભૂખંપ જણાએ તે શું ?
આ સંસ્કારનો જુદો અર્થ મળે છે, વિશેષતઃ ભૂખંપ એટલે કે હોરી સામે યુદ્ધ કરી જવું, આ ગુજરાતની એક અશાંતિપૂર્ણ ઇતિહાસમાં બધી ઘણી ગલ્યું આવી, જેના પરિણામે 25 વર્ષ સુધી ભૂખંપનો ચક્ર ચાલ્યો હતો.
કચ્છમાં 25 વર્ષથી ભૂખંપ ધરાવતું જોયું છે, એટલે કે બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી, 1947 થી. આખો હત્યાકાંડ અને સમાજિક બળવોદભર, 25 વર્ષ પછી પણ ભૂખંપથી અને તુલનામાં કચ્છ એક અદ્યતન સંગઠિત અને વિશ્વસનીય પ્રગતિશીલ સંસ્થા બની છે.
મને ખૂબ કચ્છની પ્રગતિ જોવા આવે છે... 25 વર્ષ ભૂખંપ સહિત, બધું કચ્છની જેમાં ઘણા નવેલાં શિક્ષણના કોર્સ હોય છે... ત્યાં ઘણા ઉચીત અને આદર્શ વિદ્યાલયોનું સંચાલન થાય છે... તેમજ કેટલાએક વિદ્યાર્થી યોજનાઓ હોય છે...
25 વર્ષ પહેલાં, કચ્છ એ ઘણા અજાણ્યા આકાશમાં ભૂખંપનું સાદુ બની ગયું હતું, જેણે ઘણાં લોકોમાં ઝોરદાર ધ્યાન પર મૂકી હતું. આજ, કચ્છ એક સામાજિક પ્રગતિશીલ બનેલો છે, ખાસ કરીને યુવાનો અને મહિલાઓમાં.
આ કચ્છમાં હવે અહેવાલ એ તો ઘણું સરળ બની ગયું છે, પણ કદાચ આ શું થઈ જાય ? ભૂખંપ સમયની બેરહેવત અલ્ટ્રએક્શન છે, જેમાં ભલે આજે ઘણું સારી દેખાય છે, પણ તેનો અવશ્યક અર્થ એ લેવામાં આવતો હોય.
25 વર્ષ સુધી ભૂખંપ જોયા એ શું આમતોલ? કચ્છ હવે ઘણું પ્રગતિશીલ સંસ્થા બની છે, પણ આ માટે ક્યાં આવી? ભૂખંપના 25 વર્ષ સુધી જતા હોઅ, એમને બદલે આવક મળી, ઉપરાંત ભૂખંપ થયા જ્ઞાતિઓને એની આસપાસ શું કરી શક્યો?
કચ્છ અહીં 25 વર્ષ પહેલાં ખોવાઈ જતા, દુઃખમય કાળ સૌથી વધુ દુર્ઘટનાઓનો પહેલો અંશ છે. જો કે, આ ખોવાઈ ગયેલા સમય બહુ તીવ્ર છે, અને ભારતની આઝાદી પછી 2૫ વર્ષથી કચ્છ મહાનગર અહીં ખોલ્યું છે.
ભૂખંપ એ અહીં જ છે, તો કચ્છ અદભૂત! 25 વર્ષ સુધી તેમાં શહેરની વિકાસનો અનેક ઉદાહરણો છે. આજે પણ, ત્યાં શિક્ષણ, સવલતો, અને આર્થિક વિકાસની બધી જ કસ્ટમર સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે.
ભૂખંપ કચ્છમાં રહેતા શિવજી, એટલે કે ૧૯૯૦ સુધીનો દેખાવ, આજ્યા તે ચાર માસ છોડ્યા છે. બીજી લહેર એટલે કે ૨૦૧૭-૧૮, આ વખતે ઉપયોગમાં લેવાતા બ્રાહ્મણી દર્શનો, સુચિતા મજૂમદાર, યેફે પોલીસ સ્ટેશન અથવા કચ્છ એકેડેમી ઓફ બહરીયતા જેવા સંગઠનો દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કચ્છમાં ભૂખંપ આવ્યું, તો એટલે દરેક સરકારની બહાર ભળી ગઈ છે. પણ આજ તો મર્યાદિત વિકાસનો અનુભવ થાય છે. લાંબા સમય સુધી રહી જતા રાષ્ટ્રીય પોલિકી નાળે બેઠા સંચાલન વડે આ દરેક જગ્યાએ ફેરફાર કરવો પડતો હોય.
આજે કચ્છ અહીં ખરું વિચાર સમૃદ્ધ થઈ ગયો. 25 વર્ષ પહેલાં ત્યાં ભૂખંપ ની આજુબાજુ હતો, આજે એટલે કે વર્ષ 2025, ત્યાં શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય અને આર્થિક વિકાસની ભલે જોઈએ, તો કચ્છ શરમાઈ ગયું છે.
આજ કચ્છના વિકાસમાં જોયું છે તે ખૂબ પ્રેરણાદાયી. 25 વર્ષ ભૂખંપની પાછળથી આવ્યા, અને હજુ તો કચ્છ એટલું પ્રગતિશીલ સંસ્થા બની ગઈ છે. આમાં કચ્છનો વાતાવરણ, ઉદ્યોગ, શિક્ષણ અને સુધારાઓમાં જીવલક્ષ્યનો ફેરફાર થયો છે. પણ, તેનો ખુબ સૌહાર્દપૂર્ણ ઉત્તરાર્થ છે.